Vì sao khi hai pha ngắn mạch, điện áp ở pha còn lại cũng có thể thay đổi?

Trong lưới trung thế, khi xảy ra ngắn mạch giữa hai pha, nhiều người thường tập trung ngay vào dòng sự cố: dòng tăng bao nhiêu, Recloser ATELEC có tác động không, thời gian cắt thế nào. Nhưng một câu hỏi rất quan trọng lại thường bị bỏ qua: điện áp của pha không trực tiếp bị ngắn mạch sẽ thay đổi ra sao?

Bản chất của sự cố ngắn mạch là làm thay đổi trạng thái điện của toàn hệ thống tại điểm sự cố. Khi tổng trở nhìn từ nguồn đến vị trí ngắn mạch thay đổi đột ngột, dòng điện sự cố tăng mạnh và phân bố điện áp trên các phần tử của lưới cũng thay đổi. Vì vậy, không chỉ hai pha bị sự cố chịu ảnh hưởng; điện áp các pha còn lại cũng có thể bị biến động tùy theo cấu hình lưới, vị trí sự cố và đặc tính nguồn.

Điều này đặc biệt đáng quan tâm với các nhà máy có nhiều phụ tải trung thế. Một sự cố xảy ra trên một nhánh có thể tạo ra biến động điện áp trên phần còn lại của hệ thống trước khi thiết bị bảo vệ hoàn thành quá trình cô lập. Nếu không phân tích đúng, kỹ sư rất dễ chỉ nhìn vào trạng thái “Recloser đã cắt” mà bỏ qua diễn biến điện áp trong khoảng thời gian xảy ra sự cố.

Về mặt vận hành, biến động điện áp có thể ảnh hưởng đến contactor, động cơ, thiết bị điều khiển hoặc các phụ tải nhạy cảm. Vì vậy, đánh giá một sự cố trung thế không nên chỉ dựa trên một giá trị dòng ngắn mạch, mà cần xem đồng thời dòng điện, điện áp, thời gian và vị trí sự cố. Việc tính toán dòng ngắn mạch cũng phải xét tổng trở từ nguồn đến điểm sự cố để lựa chọn thiết bị đóng cắt phù hợp.

Trong cấu trúc này, Recloser ATELEC có thể đảm nhiệm phát hiện, bảo vệ và cô lập sự cố trên tuyến; còn LBS ATELEC hỗ trợ phân đoạn và thao tác trên các nhánh.

Một câu hỏi đáng để kỹ sư kiểm tra sau mỗi sự cố là: “Dòng đã trở về bình thường, nhưng điện áp của toàn bộ các pha có thực sự trở lại trạng thái trước sự cố hay chưa?” Đó mới là cách nhìn sự cố theo đúng tư duy của một hệ thống trung thế được thiết kế để vận hành an toàn và có kiểm soát.